Tại sao nên thử bắt đầu một sở thích mà mình... dở tệ?
Bước vào thế giới của những người trưởng thành, chúng mình bỗng chốc mắc phải một chứng "bệnh" lạ kỳ: đối xử với thời gian rảnh rỗi như một bản CV nối dài. Làm gì cũng phải có mục đích, động vào việc gì cũng phải tính toán chiến lược sao cho thật bõ công! Thế là việc đi dạo thong dong bỗng biến thành cuộc chạy đua với chỉ tiêu vạn bước chân, còn chuyện bếp núc vốn đầy hương vị lại trở thành bài toán tối ưu hóa dinh dưỡng khô khan. Chúng mình thậm chí còn "vắt kiệt" cả những thú vui sáng tạo để biến chúng thành nghề tay trái, vô tình tự tay khóa chặt cánh cửa tâm hồn bằng một văn phòng trá hình đầy áp lực.
Nhưng có bao giờ bạn tự hỏi, rằng liều thuốc bổ thực sự cho sức khỏe tinh thần chẳng nằm ở việc cố gắng giỏi giang thêm một chút nào nữa, mà nằm chính ở khoảnh khắc chúng mình được thong dong, tự tại và... dở một cách huy hoàng trong một sở thích nào đó hay không?
Gánh nặng của hai chữ "biết làm"
Càng trưởng thành, bản sắc của chúng mình dường như càng bị đóng khung trong những chiếc nhãn dán định sẵn: nào là "người đáng tin cậy", "kẻ sáng tạo" hay một "phù thủy bảng tính" thạo việc. Việc gì cũng giỏi đúng là mang lại cảm giác an toàn, nhưng đôi khi sự ưu tú ấy lại vô tình trở thành chiếc lồng sắt vô hình, nuôi dưỡng một sự cầu toàn âm ỉ và nỗi sợ trông như một kẻ ngốc - thứ rào cản ngăn chúng mình chạm tay vào những điều mới mẻ.
Khi cứ phải "gồng mình" trên sân khấu của sự thạo việc, hệ thần kinh của chúng mình lúc nào cũng ở trạng thái báo động đỏ. Việc mải mê canh chừng từng "đầu ra" của bản thân khiến nồng độ hormone căng thẳng cứ thế mà chực chờ tăng vọt; chúng mình kiệt sức chỉ vì mải miết bảo vệ cái danh xưng "người lớn năng lực đầy mình".
Thế nên, việc chọn một sở thích mà bạn dở một cách... vững bền - dù là vẽ một cái cây trông như đống bầy nhầy xanh lá, hay nặn một chiếc bánh souffle nhìn không khác gì vũng bùn - chính là cách để ngắt dòng điện căng thẳng đang chạy dọc tâm trí. Đó là lúc chúng mình tặng cho cái tôi kiêu hãnh một tấm vé đi ngủ trưa, để đầu óc được nhẹ nhõm và tự do thêm lần nữa.
Sự tự do của "tâm thế lính mới"
Trong triết học Thiền có một khái niệm gọi là "tâm thế người mới" (beginner’s mind) — một trạng thái cởi mở và trong veo, không vướng bận định kiến mỗi khi chúng mình chạm tay vào một điều gì đó lần đầu tiên. Nó giống hệt như nguồn năng lượng tinh khôi với đôi mắt tròn xoe của một đứa trẻ, trước khi chúng kịp học được cách thế nào là "biết xấu hổ".
Vì thế, khi bạn thử học làm gốm và vô tình tạo ra một chiếc bát trông như thể nó vừa... đầu hàng trước trọng lực, thì xin đừng gọi đó là thất bại. Thực chất, đó là lúc bạn đang chạm vào thực tại một cách trần trụi và chân thật nhất. Chẳng có danh tiếng nào bị đe dọa ở đây cả, bởi vốn dĩ làm gì có ai đi kỳ vọng một "tân binh" phải tạo ra kiệt tác bao giờ?
Về mặt não bộ, chính sự mới mẻ đầy vụng về này lại kích hoạt những "mạch điện" của lòng hiếu kỳ và sự học hỏi. Khi áp lực thành tích đã lùi về con số không, hệ thống "báo động đỏ" trong đầu bạn cũng tự khắc im tiếng. Bạn chẳng còn phải gồng mình bảo vệ một hình tượng hoàn hảo nào nữa; bạn chỉ đơn giản là đang rong chơi giữa thế giới của chính mình.
Vui chơi như nút khởi động lại tâm hồn
Chúng mình thường có xu hướng xem việc chơi đùa thuần túy là một món quà xa xỉ chỉ dành cho những kẻ thừa thãi thời gian. Nhưng thực tế, đó lại là một nhu cầu sinh học tất yếu để duy trì sự sống. Chơi đùa giúp tâm trí trở nên mềm mại, làm bừng sáng tâm trạng và bồi đắp thêm sự kiên cường cho những ngăn tủ cảm xúc bên trong.
Thế nhưng, vui chơi khi đã là người lớn lại đòi hỏi một kiểu "mềm dẻo" về tâm lý rất riêng. Nếu một nỗ lực tập Yoga vô tình khiến bạn ngã chỏng chơ như một cái cây đổ chậm giữa rừng, bạn sẽ đứng trước hai lựa chọn: hoặc là để mặc sự xấu hổ xâm chiếm, hoặc là tự bật cười với chính mình rồi thong thả thử lại. Và bạn biết không, khoảnh khắc bạn chọn cách mỉm cười cũng chính là lúc sự chữa lành bắt đầu nảy mầm. Mỗi nốt nhạc lạc nhịp hay một nét vẽ nguệch ngoạc thực chất là một lần ta tập dượt cho những "thất bại vô hại". Qua đó, bạn đang nhẹ nhàng vỗ về cơ thể mình rằng: việc không hoàn hảo, hóa ra, cũng chẳng phải là một bản án thảm họa toàn cầu.
Làm sao để bắt đầu "dở" một cách nghệ thuật?
Bắt đầu hành trình này không hề khó, và bạn cũng chẳng cần phải thay đổi hoàn toàn tính cách của mình đâu. Tất cả những gì chúng mình cần làm chỉ là quyết định học cách yêu chiều những sự lóng ngóng của bản thân:
Chọn một thú vui "vô dụng": Cứ mạnh dạn đăng ký một lớp làm gốm dù bạn chẳng nặn nổi một khối lập phương cho ra hồn. Hay cứ thử đi học nhảy, dù chân tay bạn vốn dĩ chẳng mấy khi... liên quan đến nhau.
Nguyên tắc vàng: Không kiếm tiền, không đăng ảnh "sống ảo", và tuyệt đối không tối ưu hóa. Hãy nhớ rằng đây không phải là nội dung để câu tương tác hay làm đẹp trang cá nhân; đây đơn thuần là nguồn dinh dưỡng tinh khôi để vỗ về tâm hồn bạn.
Học cách tận hưởng sự kỳ cục: Những buổi đầu tiên chắc chắn sẽ mang lại cảm giác ngượng ngùng đến khó tả. Nhưng bạn ơi, hãy cứ mỉm cười và tận hưởng nó đi, vì chính cái sự khó chịu ấy là dấu hiệu cho thấy cái tôi kiêu ngạo đang lẳng lặng "dời nhà" đi chỗ khác, nhường chỗ cho sự tự do tự tại.
Trong một thế giới dễ đổ đứ đừ vì những tấm ảnh lung linh và bóng bẩy, việc bạn nhiệt huyết với sự "dở tệ" của chính mình bỗng trở thành một hành động "nổi loạn" cực kỳ đáng yêu. Đó là cách để chúng mình giành lại quyền được ‘vui chơi’ từ những áp lực phải luôn tạo ra giá trị.
Vậy thì… bạn có thấy sẵn sàng để làm một điều ‘dở tệ’ chưa? :)